Bezpieczeństwo i higiena pracy
Do podstawowych obowiÄ…zków pracowników stacji obsÅ‚ugi techÂnicznej samochodów należy przestrzeganie przepisów bezpieczeÅ„Âstwa i higieny pracy. Choroby zawodowe, wypadki przy pracy narażajÄ… pracownika na obrażenia, kalectwo lub Å›mierć, a gospoÂdarkÄ™ narodowÄ… na znaczne straty.
Aby uÅ›wiadomić sobie istotÄ™ dziaÅ‚alnoÅ›ci majÄ…cej na celu zaÂpewnienie bezpiecznych warunków pracy, należy rozróżnić trzy zasadnicze pojÄ™cia: zagrożenie, wypadek i uraz. Zagrożenie jest to stan lub sytuacja, które mogÄ… być źródÅ‚em wypadku. WypadÂkiem nazywamy każde zdarzenie lub zjawisko wystÄ™pujÄ…ce nieÂoczekiwanie i zakłócajÄ…ce normalny tok pracy. Wypadek może (lecz nie musi) spowodować uraz, tzn. uszkodzenie ciaÅ‚a pracowÂnika, wstrzÄ…s wewnÄ™trzny itp. Jakkolwiek dziaÅ‚alność sÅ‚użby bhp obejmuje przeciwdziaÅ‚anie skutkom urazów, podstawowym jej zadaniem jest likwidowanie zagrożeÅ„. Jednym z podstawowych warunków bezpieczeÅ„stwa pracy jest wÅ‚aÅ›ciwa organizacja stanoÂwisk roboczych.
Pracownicy stacji obsÅ‚ugi technicznej samochodów szczególnie narażeni sÄ… na dziaÅ‚anie substancji szkodliwych dla zdrowia. SÄ… to przede wszystkim benzyna etylizowana, gazy spalinowe, kwasy (np. zawarte w akumulatorze, stosowane przy lutowaniu), substancje alkaliczne (np. dodatki myjÄ…ce) i różnego rodzaju produkty lotne, głównie pary rozpuszczalników, farb i laÂkierów. Ochrona przed zagrożeniem, jakie stwarzajÄ… substancje szkodliwe dla zdrowia, polega na maksymalnym izolowaniu praÂcowników od dziaÅ‚ania tych substancji przez stosowanie zamkniÄ™Âtych, szczelnych pojemników na pÅ‚yny, przedÅ‚użaczy na rury wyÂlotowe odprowadzajÄ…cych spaliny na zewnÄ…trz pomieszczeÅ„, stoÂsowaniu skutecznych systemów wentylacji, zapewnieniu pracowÂnikom odpowiedniej odzieży ochronnej oraz przestrzeganiu higieny osobistej. Przy pracach w Å›rodowisku szkodliwych par, gazów lub pyłów należy nosić specjalne maski ochronne, a w niektórych przypadkach również okulary ochronne. MajÄ…cy do czynienia ze szkodliwymi substancjami powinni mieć możliwość umycia ciaÅ‚a ciepłą wodÄ… z mydÅ‚em.
W stacjach obsÅ‚ugi samochodów zawsze znajduje siÄ™ wiele materiałów Å‚atwo palnych, zarówno w postaci ciaÅ‚ staÅ‚ych (drewno, tkaniny) i cieczy (benzyna, aceton itp.) jak i w postaci par oraz gazów. Pary i gazy sÄ… najniebezpieczniejsze, gdyż w połączeniu z powietrzem tworzÄ… mieszaniny wybuchowe. W poÂmieszczeniach obsÅ‚ugowo-naprawczych najczęściej spotykane sÄ… pary benzyny, nafty, ropy, alkoholu, acetonu oraz takie gazy, jak wodór, acetylen i gaz Å›wietlny. Do pomieszczeÅ„ tych nie wolno wchodzić z otwartym ogniem. Zabezpieczenie przed wybuchem polega na stosowaniu skutecznie dziaÅ‚ajÄ…cych urzÄ…dzeÅ„ wentylaÂcyjnych oraz systematycznym kontrolowaniu urzÄ…dzeÅ„ grzejnych oraz instalacji elektrycznej. Jest to bardzo istotne, gdyż np. isÂkrzenie wyłącznika oÅ›wietlenia w przypadku koncentracji par w pomieszczeniu może spowodować ich wybuch.
Innym źródÅ‚em zagrożenia na terenie stacji obsÅ‚ugi jest prÄ…d elektryczny. PrÄ…d o napiÄ™ciu ponad 50 V jest niebezpieczÂny dla organizmu ludzkiego. NiebezpieczeÅ„stwo porażenia jest szczególnie duże w pomieszczeniach wilgotnych. Zabezpieczenie przed tym zagrożeniem polega na utrzymywaniu we wÅ‚aÅ›ciwym, zgodnym z przepisami, stanie wszelkich urzÄ…dzeÅ„ i instalacji elekÂtrycznych. Szczególnie istotny jest stan izolacji oraz uziemienia wewnÄ™trznych części maszyn elektrycznych. Lampy przenoÅ›ne poÂwinny być zasilane napiÄ™ciem 24 V, powinny mieć izolowane uchÂwyty oraz zabezpieczone przed rozbiciem, szczelne klosze.
Poważne zagrożenia mogÄ… być wynikiem niechlujstwa, braku poszanowania przepisów i lekkomyÅ›lnoÅ›ci. Åšliska podÅ‚oga wskuÂtek rozlania oleju, porozrzucane przedmioty, wiszÄ…ce bez zabezÂpieczenia ciężary mogÄ… być przyczynÄ… groźnych w skutkach naÂstÄ™pstw. Należy zwracać uwagÄ™ na stan osÅ‚on, zabezpieczeÅ„ i poÂrÄ™czy; przestrzegać noszenia odzieży ochronnej, wÅ‚aÅ›ciwej dla danej pracy oraz wÅ‚aÅ›ciwych rozmiarów. Ubrania robocze nie poÂwinny być zbyt luźne, a wszelkie paski powinny być Å›ciÅ›le wiÄ…Âzane. Nie wolno lekceważyć zakazów palenia tytoniu. Absolutnie niedopuszczalne jest wykonywanie jakichkolwiek prac przez praÂcowników bÄ™dÄ…cych pod wpÅ‚ywem alkoholu.
WÅ‚aÅ›ciwa organizacja miejsca pracy powinna zapewniać praÂcownikom bezpieczne i wygodne warunki pracy. Polega to na wÅ‚aÅ›ciwym usytuowaniu stanowisk, wygodnym transporcie, wÅ‚aÅ›Âciwym oÅ›wietleniu i wentylacji. Wzajemne usytuowanie i budoÂwa stanowisk powinny zapewniać pracownikowi Å‚atwy dostÄ™p do wszelkich potrzebnych mu do pracy urzÄ…dzeÅ„ i obsÅ‚ugiwanego poÂjazdu oraz wystarczajÄ…cÄ… przestrzeÅ„ do wygodnego wykonywania wszelkich czynnoÅ›ci. Stanowiska, na których praca odbywa siÄ™ w warunkach szkodliwych dla zdrowia, powinny znajdować siÄ™ w odrÄ™bnych pomieszczeniach. Transport zespołów i elementów z jednego stanowiska na drugie powinien odbywać siÄ™ przy miÂnimum wysiÅ‚ku ze strony pracowników obsÅ‚ugujÄ…cych. Punkty oÅ›wietleniowe powinny dawać jasne, równomierne, możliwie bezÂcieniowe Å›wiatÅ‚o. Wentylacja pomieszczeÅ„ powinna zapewniać zatrudnionym pracownikom jak najlepsze warunki pracy.
Pomieszczenia stacji obsÅ‚ugi technicznej samochodów oraz poszczególne stanowiska pracy powinny być wyposażone w wyÂstarczajÄ…cÄ… ilość odpowiedniego sprzÄ™tu przeciwpożarowego oraz w sprawny system alarmowy. Każde pomieszczenie powinno mieć przynajmniej jedne drzwi otwierane na zewnÄ…trz i zapewniony dojazd dla samochodów straży pożarnej (system dróg pożaroÂwych). SprzÄ™t przeciwpożarowy (gaÅ›nice, hydranty itp.) powinien być systematycznie kontrolowany.